KANTO XXXIX

XXXIX

Virandır çatı, üstünde kedinin oturduğu,

virandır üstünde yürüdüğü demir korkuluk

Ve güneşi selamladığındaki dikme taşı.

Tepenin patikasında: “thkk, thgk”

dokuma tezgâhı

“Thgk, thkk” ve bir şarkının keskin sesi

zeytinlerin altında

Circe'nin ocağında uzanmışken

böyle bir şarkı duymuştum.

Yağlı panter yanıma uzanmış

kızlar konuştular orada sikişmekten, canavarlar tıkınmaktan konuştular,

uyku mahmuru hepsi, sikik kızlar ve yağlı leoparlar,

Aslanlar ağırlaşmış, çayından Circe'nin

kızlar tetikte Circe'nin çayıyla

κακά ϕάρμακ' έδωκεν

kaka pharmak edôken

Uzaktan gördüğün pürüzsüz taştan ev

λύκοι όρέστεροι, ήδέ λέοντες

lukoi oresteroi ede leontes

yal için yaltaklanan kurt

- Helios ve Perseis'ten olma

ikizi Pasiphae

Venter venustus, cunni cultrix, kadife kenarıyla

ver novum, canorum, ver novum

Bahar dönüyor yaza

yapraklı güzdeki geç bahar

καλόν άοιδιάει

KALON AOIDIAEI

“Ή θεός, ήέ γυνή....φθεγγώμεθα θαςςον

e theos e guné.... ptheggometha thasson

İlk bal ve peynir

bal ilkin ve sonra palamutlar

başlangıçta bal ve sonra palamutlar

bal ve şarap ve sonra palamutlar

şarkı olabildiğince tiz, bacak arası körpe dal çatalı

illa dolore obmutuit, pariter vocem

Άλλ’ άλλην χρή πρώτον oδον τελέσαι, και ικεσΰαι 490/5

Εις ‘Αΐδαο δόμους και επαινής Περσεφονείης

Ψυχή χρησομένους Θηβαίου Τεφεσιαο

Μάντιος ‘αλσδυ του τε φρένες εμπεδοι είσι

Τώ καί τεθνηιώτι νόον πόρε Περσεφόνεια

Hathor o kutuda bağlı

yüzerken dalgaların üstünde

Mawa geldi yüzerek hızlıca eller kulaçta

buklelerinde deniz çelengi,

“Nesin sen kutu?”

“Hathor'um ben.”

Che mai da me non si parte il diletto

Fulvida di folgore

geldi buraya Glaucus ile farkedilmeden, nec ivi in harum

Nec in harum ingressus sum.

yatakta tartışalım bunu dedi kadın

Euné kai philoteti ephata Kirkh

Εύνη καί φιλότητι, ϊφαχα Κίρκη

es thalamon

Ές θάλαμόν

Eurilochus, Macer, iyi palamutlarla rahat orada

sonra göz için yengeç, ve otuz kulaç balıkla

yeşil hışırtı yuvada,

Circe'nin sundurması altında:...

“ Sen Odysseus olmalısın sanırım...

bir şeyler yesen daha iyi hissedersin....

Aklın hep geçmişte....

Ad Orcum autem quisquam?

nondum nave nigra pervenit...

Gemi ile cehenneme gittin mi hiç?

Sumus in fide

Puellaeque canamus

sub nocte...

orda çayırda

Flora'nın gecesine, sümbül çiçeğiyle

Safranla (bahar

taptaze çayırda)

Elli ve kırk bir arada

ERI MEN AI TE KUDONIAI

Betuene Aprile and Merche

özsuyu tazecik dalda

Üstlerinde erik çiçekleri

kara dalın üstünde badem

Yasemin ve zeytin yaprağı,

Ölçünün uyaklarına

Yıldız vaktinden yarı karanlığa

Yarı karanlıktan yarı karanlığa

Ölçüyü durdurmadan

Böğür böğüre kıyıda

denize doğru Tanrıça'nın gözleri

Circeo'yla, Terracina'yla, taş gözlerle

denize doğru beyaz

bir ölçü ile, durmaksızın:

“Fac deum!” “Est factus.”

Ver novum!

ver novum!

Böylece yaptılar baharı,

görebilir ama gözleri karanlıkta

üstünde yürüdüğü dalda değil.

Etten ışığa dövülmüş

Yutmuş ateş topunu

A traverso le foglie

Uçkuru bir tanrı yarattı karnımda

Sic loquitur nupta

Cantat sic nupta

Karanlık omuzlar kızıştırdı yıldırımı

bir kızın kolları yuva oldu ateşe,

Ben değil odalık tutuşturdu

Cantat sic nupta

Yedim alevleri.

1-kedi: üç farklı hatıranın meczi; ilki Rapallo'dan tepeye doğru giden patikadaki dokuma tezgahlarının sesi, ikincisi Garda gölü'ndeki korkuluklar, üçüncüsü ise Odysseus'un adamlarının Circe'nin cilalı taşlardan evine yaklaşırken duydukları dokuma tezgahının sesi. (Od. X, 211).

2-şarkı: “Circe'yi dev bir ağın önünde bir sağa bir sola yürüyüp tatlı sesiyle şarkı söylerken buldular” (Od. X, 221-223)

3- Circe'nin ocağı: burada konuşan kişi Elpenor'dur. (1:12) Anlaşılan o ki Elpenor, Odysseus tayfasıyla birlikte Circe'nin tuzağına düştükten sonra olanlardan bazı anları anımsıyor. Demek ki Kanto I'de anlatılan yolculuktan önceki anlar anımsanıyor.

4- panterler canavarlar: Odysseus “dağ kurtları ve aslanları” sayıyor.

5- çay: bazı bitkilerin demlenişinden elde edilen içecekler anlamında.

6-Kaka...edôken: Grekçe “onlara habis ilaçlar verdi” (Od.X,213)

7-lukoi...leontes: Grekçe “dağ kurtları ve aslanlar” (Od. X, 212)

8-Helios: Grek, Circe'nin babası, ışık tanrısı, Apollo.

9-Perseis: Grek. Kızkardeşler Circe ve Pasiphae'nin anneleri Perse. (Od. X,138-140)

10-Pasphae: Girit kralı Minos'un karısı, Minotaur'un annesi, Circe'nin kızkardeşi.

11-Venter....cultrix: Latince. “beli güzel, amcığı körpe”.

12-Ver novum: Latince. “Yeni bahar şarkı söylüyor, yeni bahar”. Pervigilium Veneris'ten (Loeb, 348)

13-Kalon Aoidiaei: Grekçe. “Güzel söylüyor”. Böyle betimliyor Polites Circe'nin sesini.

14- e theos..thasson:Grek.”Tanrıça ya da kadın, hemen çağıralım” Polites'in son sözü. (od. X, 228)

15-bal...palamutlar: habis ilaçlardan önce ve sonra Circe'nin adamlara yedirdikleri. (Od. X, 233-243)

16-illa... vocem: Latince, “keder içinde sustu, sesi kesildi.” Son evladı, bedeni kıyıya vuran Polydorus'un ölümü karşısında Hecuba'nın hali.(Meta.XIII,538vd.)

17-Άλλ’ ...Περσεφόνεια: Grekçe. “Evvela başka bir seyahati ikmal etmeli, Hades ve kederli Persephone'nin hanesini ziyaret etmelisin ki zihni hala sağlam olan kör kâhin Theba'lı Teiresias'ın kehânetlerini dinleyebilesin. Ölümünde bile O'nun idrâkine dokunmamıştır Persephone, ancak doğruyu O konuşur.” ,(Od. X,490-494)

18- Hathor: Kadim Mısır bereket tanrıçası. Çoğunlukla inek veya inek başlı kadın olarak tasvir edilirdi.

19-Mawa: Belirlenemedi. (Carroll F. Terrell ve Eva Hesse'de bilgi olmamasına karşılık Mawa'nın Afrika'da Dahomey inanışında Güneş ve ay ile ilişkilendirilen Mawu/Mawa olabileceğini düşünüyorum. M.Z.)

20-Che mai...diletto: İtalyanca. “artık neşe asla ayrılmayacak benden”.

21-Fulvida di folgore: akıntının kızıl ışıltısı.(Par. XXX, 62)

22-Glaucus: tılsımlı bir bitki sayesinde ölümsüz olan, denize girerek deniz tanrısı olan ve kehanet gücü vermesiyle ünlü tanrı.

23-nec ivi ...sum: Latince, “ne ağıla yöneldim/ ne de domuzların arasına girdim”.

24- Euné.. Kirkh: Grekçe: “haydi yatakta yatalım, dedi Circe, uykulu.”(Od. X,335-336.)

25- es thalamon: Grekçe. “yatak odasına”

26- Eurilochus: Odysseus'un Circe'nin adasına keşif amaçlı gönderdiği müfrezenin başındaki adamı.

27- Macer: muhtemelen Eurilochus'un yoldaşı Macareus.

28- “Sen Odysseus...: Circe'nin, ilaçlar ve büyü değneği işe yaramadığında Odysseus'a söylediği sözler.(Od. X, 502)

29-Ad Orcum ...pervenit: Latince. “kara bir gemiyle kimse gitti mi cehenneme?” (Od. X, 502)

30-Sumus...sub nocte: Latince. “koruma altındayız/ yanımızda kızlar, bırak türküler söyleyelim/gecenin altında” (bkz. İlk iki mısra Catullus XXXIV,1-4 ve son mısra Aenid VI,268) bu mısralar bahar ritüellerini ve bir çeşit nevruz ayinlerini başlatır.

31- Flora: Roma bereket ve çiçek tanrısı

32-ERI....KUDONAIAI: Grekçe. “Baharda ayvalar,” Ibycus'tan kalan bir fragmanın ilk sözleri (Lyra Graeca, II, fr. 1, 84; OBGV, no. 164). bu sözler “The Spring”'e epigraf olarak kullanılmıştır P,87)

33- Betuene...Merche: 14. yüzyıl lirik eser “Alisoun”dan alıntı

34-Tanrıça: Aphrodite.

35-Circeo: İtalya'nın batı sahillerinde Terracina yakınlarında bir dağ.

36-Terracina: Circeo'nun beş mil güneyinde Pontine bataklıklarının güney doğusunda liman kenti. Jüpiter'e adanmış bir tapınak kalıntıları hala durmaktadır. “Credo”da Pound “imkanlar sağlansa Terracina Kayalıklarının üstüne Venüs heykelini yeniden yerleştirirdim” diye yazar.

37- “Fac deum!...Est Factus”: Latince. “Tanrıyı yap!.. yapmadır O.”

38- Ver novum!: Latince. “Yeni bahar!” (bkz yukarda 12. madde)

39- İtalyanca. “Yaprakların arasından.”

40- sic...nupta: Latince. “Böyle konuşuyor gelin/ böyle şarkı söylüyor gelin.”

KANTO XXXVIII

XXXVIII

il duol che sopra Senna

Induce, falseggiando la moneta.

Paradiso XIX,118.

Ve o yıl Metevsky Amerika del Sud'a gitti

(ve Papa'nın tavırları adeta Mr.Joyce'unkiler gibiydi,

Vatikan'da böyle olmuştu, önceleri değildi)

Marconi kadim usûl üzre diz çöktü

Jimmy Walker'ın dua ettiği gibi.

Yüce hazretleri nazikçe merak buyurdular

Ekselanslarının nasıl izleyebildiğini

elektrik dalgalarını atmosferde.

Lucrezia

bir tavşan ayağı istedi,

ve o, Metevsky dedi ki bir tarafa

(üç çocuk, beş kürtaj ve sonuncusunda öldü)

dedi: öbürlerinin daha çok mühimmatı var

(demek ki işleri tekrara dayalı puro işçileri

neredeyse otomatik olarak işlerini yaptıklarından

bir yandan zihni meşğale olmak üzere kiralanan

okuyucuları dinlerken bir yandan da işlerini

yapabilirler; Dexter Kimball 1929.)

Bizimkileri temin edene kadar satın almayın.

Sonra sınırın diğer tarafına gidip

diğerlerine şunları söyledi:

Öbürlerinin daha çok mühimmatı var. Satın almayın

bizden temin edene kadar.

Ve Akers büyük kar etti ve İngiltere'ye altın ithal etti

böylece altın ithalini arttırdı.

Muhterem okuyucu bunları daha evvelden duymuştu.

Ve o yıl Mr. Whitney

açığa satışın ne kadar faydalı olduğundan sözetti,

Zannımızca brokerlara söyledi

ve kimse de O'na yalancı demedi.

ve iki Afgan Cenova'ya geldi

ucuz silah satın alır mıyız diye,

birilerinin silahsızlandığını duyduklarından.

Ve Bir şey bakanı

petrol kuyularından servet kazandı

(Azim olan Allah'ın adıyla Mr D'Arcy

Fars toprakları altında arama yapmaya

bu tarihten elli yıl sonraya dek mezundur...)

Mr Mellon İngiltere'ye gitti.

ve o yıl Mr Wilson prostat oldu

Ve yeni bir Mesih lafı dolaşıyordu

(bu galiba biraz daha önceydi)

ve Hanımefendi Jenny'nin harçlığını kıstı

Agot Ipswich oruspusu yüzünden

Ve o yıl (bu da 20 ya da 18 yıl önceydi)

milyon milyon öldürmeye başladılar

Berlin'deki bir yavşak

ve Avusturya'daki yağlı piç

François Giuseppe yüzünden.

“Savaş olacak mı?” “Hayır, Miss Wi'let,

ticari münasebetlere binaen”

dedi Mayıs 1914'te sabun ve kemik tüccarı

Ve Mr Gandhi düşündü ki:

Eğer pamuk satın almazsak

ve de silah satın almazsak......

Monsieur Untel Jokey klübünde yoktu

...fakat sonra Japonya'da ortaya çıktı

ve öylayadaböyle Mitsui'de hissedardı.

“Ahşab (ceviz) her zaman tüfek kundağı için lazımdır”

Ve Moskova dışına bir saat fabrikası kurdular

Ve saatler tıkır tıkır çalıştı...İtalyan bataklıkları

Tiberius'un zamanından beri bekliyordu...

“Marry” dedi Bebee, “balıklar nasıl yaşıyor denizde.”

Rivera, İspanyol diktatör, İnfante'nin varis olmaya

fiziken uygun olmadığını dikte ettirdi...

gotik usul hala kullanılıyor Viyana'da

zira alışmış ihtiyarlar bu usûle.

                              Ve Schlossmann

Viyana'da kalmamı önerdi

Anschluss'a karşı gammaz olarak

Zira Avusturyalıların bir Buda'ya ihtiyacı vardı

(gör işte ahbap,sana bırakıyorum!)

Baluba'daki tapınağı yapan beyaz adam

Der im Baluba das Gewitter gemacht hat...

davul sesiyle telaffuz ediyorlar sözleri,

“Memleket beyin fazlalığıyla malul” dedi macar asil

1923'te. Kosouth (Ku'şut) diyor, anlıyorum

bir café'de oturmayı-herşey konuşarak-

konuşarak yapılıyor herşey,

muhtemelen konuşurken tekrarlıyor nüktesini:

“Viyana bir ırklar potasıdır.”

kalıp Buda olacak mıyım?

“Bir imparatora alışmışlar. Tapacak bir şeyleri

olmalı.(1927)”

Peki Tirol'ü yitirmek üzerine latifeleri?

Latifeleri pek te geniş değil.

Pejmürde arap Frobenius ile konuşmasında

O'na 3000 bitki ismi saydı.

Bruhl detay dolu bazı lisanları buldu

yarı mimic hareketi sözcükler; ama

genelleme bunlara uzak, diyelim ki bir beyaz köpek

siyah köpeğe benzer bir köpek değildir.

Gerçek olma, Romeo ve Juliet...yazık ki

kaybettim kırpıntıyı ama görünen o ki

böyle şeyler oluyor hala, adam

intihar etmiş kızın kapısının önünde ailesi

kızı gömmeye hazırlanırken,

ve kız da biliyormuş böyle olacağını.

Yeşil, siyah,Aralık. Dedi ki Mr Blodgett:

“Dikiş makinaları asla ferdi kullanıma sunulmayacak.

“tabi ki asla nakdin sabit olduğunu söylemedim

(Douglas) ve aslında nüfus(İngiltere 1914)

800 milyon “mevduat varlığı” ile başbaşa kaldı

tüm nakit çekilince, ve

bu mevduat hazine bonosu

ile karşılandı .

Bir fabrikanın

başka boyutu da vardır, finansal boyut diyoruz

insanlara satınalma gücü verir ( ücret, temettü

ki satınalma gücüdür) ama fiyatların da sebebidir

ya da değerlerin, finansal değerlerin yani

işçiye ödeme yapar, ve hammadde için ödeme yapar.

Ücret ve temettü olarak ödediği

satın alma gücü olarak akışkandır, ve bu güç zayıftır,

per forza, kafanı çatlatır, daha azdır

fabrikanın toplam ödemelerinden

(ücret, temettü VE hammadde ödemeleri

banka ödemeleri falan)

ve tümü, yani hepsi, tüm bunların

toplamı fabrikanın sebep olduğu

fiyatlar bütününe eklenir, her fabrika için böyledir

ve dolayısıyla burada bir takoz vardır ve olmalıdır

ve satınalma gücü asla

(mevcut sistemde) en genelde

fiyatlara yetişemez.

ve ışık öyle parlak ve körediciydi ki

cennetin bu katmanında

öyle ki insan aklı sersemleşmişti.

Dedi ki Herr Krupp (1842): silah emtiadır.

Bu işe endüstriyel olarak bakıyorum,

teknoloji nokta-i nazarından yaklaşıyorum,

1847 Paris ve Mısır'dan siparişler...

siparişler Kırım'dan,

Pietro İl Grande'nin siparişleri,

ve bir Légion d'Honneur rütbesi...

500 St. Petersburg'a ve 300 Creusot'tan

Napoleon Barbiche'e. Sadowa'da

Avusturya'nın Krupp topları vardı;

Prusya'nın Krupp topları vardı.

“İmparator katalogunuzla ciddi olarak ilgilenmektedir

Ve tabi ki insanlığa katkılarınızla da”

(imza) Leboeuf

ki akrabası Monsieur Schneider'in

1900 elli bin operai,

53 bin top, yarısı kendi ülkesine,

Bohlen und Halbach,

Creusot'dan Herr Schneider

aynı göbeğin ikiz götü.

Eugene, Adolf ve Alfred “silahtan daha fazla kazanıyoruz, raylara nazaran”

Eugene milletvekillerine gönderildi;

(Soane et Loire)milletvekillerine, bakana;

sonra zaten bakan oldu,

“heryerden silah geliyor,

ama tahsisat millet meclisinden geliyor”

1874'de serbest ihracat lisansı aldı

22 ulus bunu kabul etti

1885/1900 on bin top üretti

1914'te 34 bin

yarısı yurtdışına gönderildi

her zaman meclis'te hep muhafazakar,

okullar, kiliseler, hastaneler işçiler için

çocuklar için kum sandığı.

Schneider'lerin sarayının karşısında

yükseldi Herr Henri için abide

Chantiers de la Gironde, Paris Union Bankası,

Franko-Japon Bankası

François de Wendel, Robert Protot

dostları ve düşmanlarına yarının

“en güçlü sendika şüphesiz

Comité des Forges'tir,”

“Ve Tanrı alsın geçiminizi” dedi Hawkwood

15 milyon:Journal des Débats

30 milyon ödendi Le Temps'e

on bir Echo de Paris için

Schneider patentlerine Polloklar

Bankamız bize pek çok

hisse getirdi Mitsui'den

ki 50 tümeni silahlandırıyor, Japon ordusunu ayakta tutuyor ve büyük bir gelecek kaderleridir

“faire passer ces affaires

avant ceux de la nation.”

1-il duol...la moneta: İtal., “Seine nehri'ne gelen musibet/ kalpazanlık sebebiyle”.(Par. XIX.118) Dante'nin 1302'de Fransa'lı güzel Philip'in flaman seferini finanse etmek için tedavüldeki parayı üçte bir değerine düşürmesine karşı çığlığı.

2-Metevsky: İngiliz silah şirketi Vickers'ın satış elemanı ve sonra yöneticisi Basil Zaharoff. Aynı zamanda Schneider- Creusot'un da hissedarıydı. Burada anlatılan, Zaharoff'un Bolivya ile Paraguay arasındaki çatışma esnasında Güney Amerika'ya gitmesi ve her iki tarafa silah satmasıdır.

3-Papa: Achille Ratti, Papa Pius XI. Pound O'nunla henüz Vatikan kütüphanesinde idareci iken tanışmıştı.(1911-1918)

4-Mr.Joyce: İrlandalı yazar James Joyce.

5-Marconi:Guglielmo Marconi(1874-1937), italyan fizikçi ve telsiz telgrafın mucidi.Pius XI. tarafından huzura kabul edilmişti.

6-Jimmy Walker: New York'un İrlandalı katolik belediye başkanı. Tammany Hall skandalı ve her türden riyakarca siyaset ve dindarlıkla bilinir.

7-Lucrezia: Papa Alexander VI.ın muska olarak bir tavşan ayağı taşıyan kızı( muhtemelen gebe kalmamak için). Üç oğlu oldu ve beş kez kürtaj yaptırdı ve sonuncusunda öldü)

8-demek ki..Dexter Kimball: bu kısımdaki alıntı zihinsel meşğale için vakit ayırmaya imkan verdiği iddiası ile iş bölümünün dayattığı rutin akışı savunmaktadır.

9-Satın almayın: Zaharoff her iki tarafa da silah satıp kar temin için türlü satış dalavereleri yapardı.

10-Akers: Vickers şirketi adı yerine uydurulmuş isim.

11-Mr. Whitney: Richard W. New York'lu banker ve borsa komisyoncusu.

12: açığa satış:fiyat düşmesi beklentisiyle henüz sahiplenilmemiş hisselerin satışı

13-iki Afgan: 1921 yılında beş Afgan Avrupa'ya gitti ve Sovyet Rusya ile anlaşma imzaladı; bilahare o yıl İngiltere ile yapılan anlaşma ile Afganistan'a Hindistan üzerinden silah ithal imkanı verildi. 1920 yılında Cemiyet-i Akvam himayesinde Cenova silahsızlanma konferansının alt komitesi çalışmalarına başladı; konferansın hazırlığı 12 yıl sürdü, konferans 1932 ile 34 arası yapıldı ve resmen hiç tamamlanmadı.

14-Bir şey bakanı: Muhtemelen İç işleri Bakanı Albert B. Fall, kamunun petrol sahalarını Donanma Bakanlığı'ndan özel şirketlere transfer etmek üzere 1922 yılında rüşvet aldığı iddiasıyla 1929 yılında suçlu bulundu. Bu olay Senato tarafından araştırılınca Teapot Dome skandalı patlak verdi.

15-Azim...D'Arcy: Avustralya'lı petrol arayıcısı William Knox d'Arcy İran Şahı'ndan neredeyse tüm İran topraklarında 60 yıllığına petrol arama imtiyazı aldı. Daha sonraları Zaharoff ve İngiliz hükümetinin hissedarı olduğu Anglo-Fars Petrol Şirketi'ni kurdu. Zaharoff bunu Fransız petrol piyasalarına nüfuz etmek için kullandı.

16-Mr Mellon: 1929 yılındaki Wall Street krizi esnasında Hazine Bakanı olan Amerikalı banker Andrew Mellon; 1932 yılında Hoover O'nu Hazine Bakanlığı'ndan onurlu bir çıkış için İngiltere büyükelçisi yaptı ama Hoover'ın başkanlığının bitişiyle bu görevi sona erdi.

17-yeni bir Mesih: I. Cihan Harbi akabinde Versay antlaşmasına giden süreçteki konferanslarda gösterdiği vizyoner duruşuyla İngiltere ve Fransa'da büyük beğeni toplayan Woodrow Wilson.( Aslında Amerika'yı kendi politikaları çizgisine çekmek üzere yapılan İngiliz dalavereleri diye anlayabiliriz. Bkz: David Fromkin; Barışa Son Veren Barış.M.Z.)

18-Hanımefendi: Emerald Cunard, 1872-1948. Kızı Nancy Cunard(Jenny) Hanımefendi diye hitabediyordu.

19-Agot Ipswich: 1908-1916 arasında İngiltere başbakanı olan Herbert Asquith'in ikinci karısı Margot Asquith. Sivri dili ile meşhurdu.

20-Savaş olacak mı?: muhtemelen Violet Hunt'ın bir anektodu. Ford Madox Ford ile evlenen Hunt, yazardı. Pound savaştan önce ve savaş esnasında Londra'da bu ikili ile sıkça görüşüyordu.

21-Gandhi: Hindistan'ın dini ve siyasi lideri ve İngiltere'den bağımsızlığını kazanmasının mimarı Mohandas Karamchand Gandhi, 1869-1948. Gandhi pamuk ve silahtan tasarrufla gıda satın almayı böylece huzur temin etmeyi istiyordu.

22-Monsieur Untel: Fr. Bay Öyleveyaböyle. Mançurya olaylarından önce Japonya'ya giden Zaharoff kastediliyor.

23-Mitsui: Japon gemicilik ve silah holdingi. Bir altgrubu Vickers'ın şubesiydi. Keza bir Japon merkez bankasının(holdingle alakalı) da adı.

24-ceviz: J.Q.Adams ceviz tohumlarıyla deney yapıyordu ve Springfield'da kundak üreten bir silah fabrikasını  ziyaret etmişti.

25-İtalyan bataklıkları: Pontine bataklıklarının kurutulması Pound'u cezbeden faşist sosyal planlardan biriydi.

26-Tiberius: İkinci Roma imparatoru.

27-Bebee: Charles William B., Amerikalı zoolog, 1934'te Batysphere adlı denizaltı ile rekor derinliğe indi.

28-Rivera: İspanya'da 1923-1930 arasındaki İtalyan modeli diktatörlüğü kral tarafından desteklenmekteydi.

29:İnfante: Rivera'nın devrimini destekleyen son İspanya kralı Alfonso XII.'nun en büyük oğlu.

30-Schlossman: kimliği tespit edilemedi ama muhtemelen 1928'de Viyana'da Pound'un karşlaştığı bir A.B.D.'li görevli. Anschluss Hitler'in Almanya ile Avusturya arasında siyasi birlik kurma siyasetiydi ve başardı. Bazı Avusturyalılar buna karşıydı, ama çoğu değildi.

31-Baluba: Alman antropolog Leo Frobenius Baluba'da iken bir kabile O'nun tarafına saldıracakken bir yıldırımdan korkup çekiliyorlar. Tercümanlar sonraki gün kabilenin davul işaretlerinde “şimşek çaktıran beyaz adam”dan söz edildiğini anlatıyorlar. Frobenius “şimşek çaktıran bilge adam” diye yazmış.

32-memleket: muhtemelen Avusturya. Macar asil ise muhtemelen Bernhard Deutsch.

33-Kosouth: Ferenc Kosouth, 1841,1914. Macar Bağımsızlık Partisi'nin lideri.

34-Tirol'ü yitirmek: Avusturya 1. Cihan Harbi akabindeki barış görüşmelerinde Tirol'ü İtalya'ya kaptırmıştı.

35-Frobenius: Alman kültürel antropolog Leo Frobenius, 1873-1938.Pound O'nunla 1927'de karşılaştı. Frobenius 17 yıl saha çalışmaları yürüttü ve afrikalıları Akdeniz'den en ücradaki güneye kadar bilirdi.

36- Lucien Lévy Bruhl, Sorbonne'da felsefe profesörü. İlkel insanların “mantık-öncesi zihniyeti” ile ilgilendi ve dillerindeki detaylara yoğunlaştı.

37-Romeo ve Juliet: Pound'un vakıf olduğu muasır bir ölüm ve intihar vakasını gizleme maksatlı. Hangi gazetenin kırpıntısı olduğu bilinmiyor.

38-Mr Blodgett: Amerikalı iktisatçı Lorin Blodgett.

39-Douglas: Clifford Hugh D.,1879-1952. Pound'un da savunuculuğunu yaptığı “Social Credit” düşüncesinin sahibi İngiliz mühendis ve iktisatçı.

40-per forza: İtalyanca, “zorla”

41-ve ışık...sersemleşmişti: Dante,( Par. XVIII)

42-Herr Krupp, 1812-1887. Babasının küçük işletmesini alıp dünyanın en büyük silah ve çelik fabrikasına dönüştürdü.

43-1847....Kırım'dan: Krupp ilk topunu 1847'de yaptı ve daha büyük bir versiyonu 1855 yılında Paris fuarı'na götürdü. Napolyon O'nu Légion d'Honeur ile ödüllendirse de Mısır hidivi 36 top sipariş edene kadar kimse O'nun silahlarını satın almadı. Bu dönemde Fransa'ya silah namlusu ve sonrada Kırım Harbi'nde hem Britanya hem de Rusya'ya silah sattı.

44- Pietro il Grande: Çar Deli Petro.

45-Creusot: Schneider-Creusot, Fransız çelik ve silah şirketi.

46-Sadowa: 1866 yılında Avusturya ile Prusya arasındaki savaş

47-İmparator...Schneider'in: Krupp 1868'de III. Napolyon'a çelik top kataloğu göndermişti. Cevap Schneider ailesinin bir yakını olan General Laboeuf'ten geldi, münasip dile rağmen satış gerçekleşmedi.

48-Leboeuf: Fransız savaş bakanı Edmund Lebeuf

49-Schneider: Joseph Eugene Schneider, 1805-1875.

50-operai: İtalyanca; “Çalışan”.

51-Bohlen und Halbach: Gustav Krupp von Bohlen und Halbach (Alfred Krupp'un üvey oğlu) ailesinin soyadını aldı ve 1. Cihan Harbi esnasında şirketi yönetti.

52-Herr Schneider:Joseph Eugene'nin torunu olan Charles-Prosper-Eugene Schneider. 1. Cihan Harbi'nde Schneider-Creusot şirketini yönetti ki bu dönemde şirket Fransız silah sanayiini domine etmişti.

53-Eugene, Adolf: 1836 yılında Schneider şirketini kuran kardeşler.

54-Alfred: Joseph Eugene Schneider'in üvey oğlu.

55-Soane et Loire: Fransa'da Le Creusot şehrinin bulunduğu bölge.

56- hep muhafazakar: Charles Prosper Eugene Schneider Soane et Loire meclisinde muhafazakar vekildi.

57- okullar, kiliseler...: Zaharoff bile askerler ve denizciler için konut yapımını finanse etmiştir.

58-Herr Henri: Muhtemelen sonradan Schneider firması ile birleşen bir Fansız çelik şirketinin yöneticisi.

59-Chantiers de la Gironde: Schneider'in kısmen sahip olduğu Bordeaux'daki gemi tersanesi.

60-Paris Union Bankası: kısmen Schneider'larındı, Eugene müdürüydü, Zaharoff da hisse sahibiydi.

61-Franko-Japon Bankası: Eugene Schneider yönetim kurulundaydı.

62- François de Wendel: Henri'nin oğlu Fransa'nın en güçlü işveren sendikası Comité des Forges'in başkanı ki en etkili üyeleri Schneider'lerdi.

63-Robert Protot: François de Wendel'in genel sekreteri.

64-Ve Tanrı alsın..:14. yüzyılda Floransa'ya yerleşen paralı asker Sir John de Hawkwood'a rahipler barış dileyince geçimini savaştan kazandığı için bunu beddua kabul edip rahiplere böyle mukabele ettiği rivayet edilir.

65-Journal...Paris: bu gazetelerin kontrol hisseleri François de Wendel'e aitti ve Silahsızlanma aleyhtarı kampanyalarında silah şirketlerinden yüklü paralar aldılar.

66-Polloklar: tespit edilemedi.

67-faire passer....: Fransızca, “ bu meseleleri ulusun meselelerinin önüne koymak.”

KANTO XXXI

XXXI

Tempus loquendi,

Tempus tacendi.

Dedi ki Mr. Jefferson: Bize zaman

kazandıracaktı.

“modern kıyafet heykeliniz için….

“Size yazdığımı hatırlıyorum Kongre toplandığında

Annapolis’te,

“bizimle batı memleketler arasındaki su iletişimi

üzerine,

“hususen Big Beaver ile Cayohoga arasındaki ovaya dair…

malumat ki Ohio ile Erie Gölü arasında kanal

…. seyrüseferi hakkında umutlandırdı beni. Bu hususta daha sağlıklı

“malumat öğrenme fırsatı bulmuşsunuzdur ve bulduysanız lütfedip

“haberdar ediniz. Bu kanalı

“uygulanabilirse eğer, çok önemli bir iş olarak değerlendirmekteyim.

                                                           T.J.’dan General Washington’a, 1787

….Maryland şehrinin kuzeyinde köle olmayacak…

Connecticut’ta havada asılı iken yeşeren çiçek

bulundu…

…pervane su yüzeyinin altına yerleştirilirse daha etkili olur.

Zannımca bir vatandaşımız, Connecticut’tan Mr Bushnell

İlk keşif imtiyazı için hak sahibidir.

Ekselansları Mr Adams. Ekselansları Dr. Franklin.

Ve böylece Mr Jefferson’dan (başkan) Tom Paine’e:

“Bu ülkeye bir umumi gemi ile geçme dileğinizi

belirtmişsiniz. Mr. Dawson ‘Maryland’ gemisinin kaptanına sizi alma

ve istirahat ettirme yönündeki talimatlarla görevlendirildi

geri dönüşünüz dahil, eğer bu kısa vakit içinde ayrılabilecekseniz…

umulur ki bizi eski zamanların kıymetli hissiyatına avdet etmiş

bulacaksınız…ki o zamanlara yaşayan her insan kadar emek

sarfetmiştiniz. Dilerim emeklerinize devam etmek üzere uzun yaşar

ve mukabili olan karşılığını alırsınız…

hürmet ve bağlılık teminatımla.”

“İngiliz gazeteleri… onların yalanları…

birkaç yıla kadar…Maryland’in kuzeyinde köle olmayacak…

“Tütünleri, 9 milyon, Fransa limanında teslim edilir;

6 milyonu işlenmek için

bundan kralın alacağı otuz milyon

ki toplanması 25 küsura mal olur

böylece nihayetinde 72 milyon livres’e mal olur

tüketiciye…

şuna kani(yim) ki bu gelir kaleminde

toplama çok pahalıya mal olmaktadır.

                                            (Paris’ten, 1785)

…. modelimiz için, Nismes’in Maison Quarrée’si…

Saikleri bakımından (Madison yazıyor) itiraf ederim ki

Her hangi tabii bir varlığı

insan tabiatının bakmak istediğimden daha derinlerine

bakmadan anlamakta tereddüt yaşadım.

                                                           (Mr Robert Smith’e cevaben)

Öyle vahim ki o ülkenin durumu

paralı adamlar sanırım paralarını yurtdışında tutmaktan memnundurlar.

Mr Adams ordan bize ödünç alabilir.

Bu ülke gerçekten bir XTZBK49HT’nin eşiğinde

               (mektubun bu kısmı şifreli)

               Paris’ten Jefferson, Madison’a, 2 Ağus. 1787

Duydum ki Mr Beaumarchais işitilmek istiyor..

…Potomac’tan dön,..Erie Gölü ticareti…

İlaveten diyebilirim ki Avrupa’da taç takan

hiçbir kafa hiçbir Amerikan cemaatinin kilisesinde

idareci olamaz.

                              T.J.’dan General Washington’a, 2 Mayıs ’88.

“Lafayette Cul de Sac’daki otelinde

“bütün bir gece sana ve bana ve John Quincy

“Adams’a palavra sıkarken…

“…her zamanki gibi sakindin. Bense doğrusu hükumet ve tarih

“hakkındaki cehaletinin derinliği karşısında şaşkındım,

“tıpkı yıllar önce Turgot, La Rochefoucauld, Condorcet ve

Franklin’inkinde olduğum gibi.”

               Mr Jefferson’a, Mr John Adams.

…mektupların muhtevası şimdi zarflandı. Pek çoğu

Polis gözü için uygun olmayacak çapraşıklıkta.

                              Monticello’dan, 16 Nisan 1811

                              Paris’e hareket eden Mr Barlow’a.

…yürekten yardımları için herkesten daha fazla Gallatin’e minnettarım…

“Adair’in de tahtası eksik. Amerikan yerlilerinin

Yahudi tohumu olduğuna inanıyor.”

               Mr Jefferson’dan Mr Adams’a.

“fakat dikkat edersen kamu aynı zamanda

tam olarak aynı miktarda faiz ödüyor.

(dört milyon dolar). Tarafların bunu bir kamu lütfu

yapacak olan kazancı nerede peki?”

                              Mr Eppes’e,1813

“ İnsan, rasyonel bir canlı!” dedi Franklin.

“ gel şimdi bir rasyonel adam tasavvur edelim.

“tüm iştahından, açlık ve susuzluktan sıyıralım onu

“odasında deney yapmakla uğraşıyor,

“yahut bir meseleyi çözmeye çalışıyor.

“bu anda hizmetli çalıyor kapıyı. ‘Efendim,

“akşam yemeğiniz hazır.’

“ ‘jambon ve tavuk?’ ‘jambon!’

“ ‘ne yani, düşünmeyi bırakıp

“ ‘aşağı inip lanet bir domuzun kıçını kemirmemi mi istiyorsun?

“ ‘bir kenara bırak jambonu; yarın akşam yerim;’

İştahını al, bu nesil en fazla bir

ay yaşayabilir, ve gelecek nesil diye bir şey olmaz;

tabii insan tabiatının yüce haysiyeti vs. de…

                              Mr Adams’tan Mr Jefferson’a, 15 Kasım 1813.

“…Gosindi’nin Epicurus doktrinlerinin Syntagma’sına

Katılabilmeyi dilerdim.

                                                           (Mr Adams.)

“1785’te durumlar bu minval üzereydi…”

                                                           (Mr Jefferson.)

…kabul gördü, oturumun kapanışı hakkında-

Patrick Henry, Frank Lee ve baban,

Henry Lee ve ben…danışacağız…zamanın

şartlarının gerektirdiği tedbirler hakkında…bu ‘73’teydi.

                                                           Jefferson’dan D. Carr’a

..St.Peter kilisesi…insan aklı, insan vicdanı,

daha inanıyorum böyle şeylerin mevcudiyetine…

                                                                          Mr Adams.

A tiel leis.. en ancien yazı, ve bunu

Kutsal kitap diye tercüme etmişler…

                                            Mr Jefferson

ve bu hatayı sürdürüyorlar.

“Bonaparte…ticaretten zerre kadar anlamamakta…

…ya da fukaralar, ki toplamının beşte biri…

               (1814’te İngiltere’nin durumu hakkında).

                                                           Hic Explicit Cantus

1-Tempus loquendi, Tempus tacendi: L, “kelamın bir vakti, sükûtun bir vakti var.” Sigismundo Malatesta’nın, karısı Isotta degli Atti’nin Rimini’deki mezarına da nakşettirdiği mottosu.

2-Jefferson: Thomas J., 1743-1826. Amerika Birleşik Devletleri’nin üçüncü başkanı(1801-1809). Virginia’da doğdu, William and Mary’den mezun oldu(1762) hukuk öğrenimi gördü. İngiliz kolonileri içinde ilk yasama organı olan House of Burgesses’da liderlik yaptı. Kıta kongresinde hizmet verdi ve Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ni yazdı. Başkanlığında tarımsal demokrasiyi savundu. Bu kantonun konu ettiği dönemde Fransa elçiliği yapıyordu.

3-modern kıyafet: Heykelinin geleneksel kıyafetler içinde yapılması tekliflerine karşı Washington modern kıyafetler içinde yapılması teklifini kabul etti.

4-Kongre: Kıta Kongresi. İlk kıta Kongresi 1774’te Philedelphia’da toplandı. İkincisi 1775 yılındayine Philedelphia’da toplandı ve 1776 yılı 4 Temmuz’unda Bağımsızlık Bildirgesini yayınladı ve bağımsızlık savaşını yürüttü. Burada zikredilen daha sonra Birleşik Devletler Kongresi’ne dönüşecek olan Konfederasyon Kongresi’dir(1781-1788).

5-Annapolis: Konfederasyon Kongresi’ni !783-84’te ağırlayan Maryland’deki liman kenti.

6-Big Beaver: Batı Pensilvanya’da nehir.

7-Cayohoga: Doğu Ohio’da nehir.

8-Erie Gölü: Büyük göllerin en doğusundaki göl.

9-T.J.: Thomas Jefferson.

10-General Washington: George W.,1732-1799, İlk Amerika Birleşik Devletleri başkanı(1789-1797). Fransız ve Kızılderili savaşlarında İngilizler için savaştı. 1774-75’te Kıta Kongresi’nde görev aldı ve kıta ordularını komuta etmekle görevlendirildi.

11-Maryland: Pensilvanya eyaleti ile olan sınırı Mason-Dixon sınırı, yani kuzey- güney eyaletleri arasındaki sınır olarak bilinirdi.

12-pervane: Thomas Jefferson suyun üstünde “havada bir pervane gibi dönen” bıçak gibi bir aletle su üstünde giden bir gemiyi görmeye gitmişti. “ortamın inceliği sebebiyle” diye çıkarım yapmıştı, “su altında daha iyi çalışır.”

13-Bushnell: David B., ?1742-1824, bir denizaltı icad etmekle bilinen Amerikalı mucit.

14-Adams: John A., 1735-1826, A.B.D.’nin ikinci başkanı(1797-1801).

15-Franklin: Benjamin F., 1706-1790, Amerikalı devlet adamı, yazar, bilim adamı, yayıncı. Bağımsızlık Bildirgesi’ni kaleme alan komitenin üyesi.

16-Paine: Thomas P., 1737-1809, siyaset felsefecisi.

17- Dawson: John D., 1762-1814, Temsilciler Meclisi üyesi(1797-1814)

18- İngiliz gazeteleri: Mısra’ın kaynağı Jefferson’un Monroe’a 2 Ağustos 1785’te yazdığı mektuptur: “İngiliz gazeteleri durmadan Amerika’daki anarşi, gerginlik iflaslar hakkında yalanlarını tekrarladığından Avrupa kamuoyunda bu yalanlar neşvünema buluyor.”

19-tütünleri..: kaynaktaki rakamlar Jefferson’un tahminleri ve Pound’un sayılarından farklı. Buradaki konu vergi toplamanın bir tekele verilmesinin tekel sahibinden başka herkese maliyetli olmasıdır.

20-livres: Fransız parası.

21-Maison Quarée: Jefferson’un Virginia eyalet binasına örneklik etmesini önerdiği Fransa’da antik çağdan kalma tapınak.

22-Nismes: Maison Quarée’nin bulunduğu Fransa’daki şehir.

23-Madison: James M.,1751-1836, A.B.D’nin dördüncü başkanı.

24-Robert Smith: Bahriye nazırı ve devlet bakanı. A.B.D. başkanı Madison O’ndan siyasi rakiplere bilgi sızdırmak ve A.B.D. dış politikasını İngiliz politikasına yanaştırmak sebebiyle Devlet Bakanlığı’ndan istifa etmesini istedi.

25-o ülke: Hollanda. Jefferson Hollanda’nın parasını Fransa yerine A.B.D.’de tutmak isteyeceğini düşündüğünden Adams’tan Fransa’ya olan borçlerı ödemek için Hollanda’dan borç almasını öneriyor.

26-Bu ülke: Fransa.

27-XTZBK…: Paul Leicester Ford’un The Writings of Thomas Jefferson adlı kitabında deşifre ettiğine göre bu harflerin şifrelediği kelime “iflas”.

28-Beaumarchais: Pierre Augustin Caron de B., 1732-1799, Fransız oyun yazarı. Kralın gizli ajanı olarak Amerikan bağımsızlık savaşı için silah ve mühimmat temin ediyordu. Bu durumun açığa çıkmaması için kendisine ödeme yapılmadığından problem çıkarmakla tehdit ederek ödeme almaya çalıştıysa da kendisine herhangi bir ödeme yapılmadı; ancak daha sonraki dönemde kongre tarafından varisleri için kimi düzenlemeler yapıldı.

29: Potomac: Virginia’da nehir. Ohio kanalının inşası konu ediliyor.

30: taçlı bir kafa: bu üç satırı mektupta şu sözler takip ediyor: “Avrupa’ya gelmeden de monarşiye karşı idiysem de şimdi ne olduklarını gördüğümden dolayı on bin kat daha fazla karşıyım. Bu ülkelerde kökü krallarına dayanmayan bir kötülük neredeyse yoktur”.

31-Lafayette: Marquis de L., 1757-1834, Fransız devlet adamı ve subayı; kıta ordusunda tümgeneral rütbesiyle görev yaptı, Fransa’da Amerikan menfaatlerini destekledi. John Adams’ın Thomas Jefferson’a bu mektubunun tarihi 13 Temmuz 1813.

32-John Quincy Adams: 1767-1848. 1784 yılında babası John Adams’a sekreterlik yapıyordu.

33-Cul-de-Sac: Thomas Jefferson’un Fransa’da 1784-1785 yıllarında kiraladığı ev.

34- Turgot: Anne Robert Jacques T.,1727-1781, Fransız iktisatçı, refahın kaynağının tarım olduğunu söyleyen fizyokratların tilmiziydi.

35-La Rochefoucauld: François Alexandre Frédéric,1747-1827, Fransız siyasetçi ve filantrop.

36- Condorcet: Marie Jean Antoine Nicholas de Caritat, 1743-1794, Fransız felsefeci, matematikçi ve siyasetçi.

37- Monticello: Thomas Jefferson’un Virginia Charlottesville’deki ikametgahı. Bu kantoda mevzubahis edilen bundan sonraki münasebetler Jefferson’un buradaki emekliliği döneminde cereyan etmiştir.

38-Barlow: Joel Barlow,1754-1812, Amerikalı yazar ve diplomat. Cezayir’e konsolos olarak atandı ve burada Amerikalı tutukluların salınması ve Cezayir ile anlaşmalar imzalanmasını sağladı. 1811 yılında Napolyon ile ekonomik anlaşma yapmak üzere görevlendirildi.

39-Gallatin: Abraham Alfonse Albert G.,1761-1849, İsviçre doğumlu sermayedar(financier) ve devlet adamı. 1780 yılında Amerika’ya geldi, 1795-1801 yılları arası temsilciler meclisi üyeliği yaptı. 1812’de savaştan sonra İngiltere ile müzakere yürüten komitede görev aldı.

40-Adair: James A.,1709?-?1783 18. Yüzyıl Georgia ve Carolina’da tüccarlık yapan The History of American Indians kitabının yazarı. Amerikan Kızılderililerinin Yahudi kökenli olduğunu iddia etmişti. Burada Pound’un 1930’lu yıllarda anti-semitizme bakışını da görüyoruz; besbelli O da Jefferson gibi bu görüşü tuhaf buluyordu.

41-Eppes: John Wayles E.,1773-1823, Thomas Jefferson’un yeğeni ve damadı. Mektup yazıldığında kongre üyesiydi. Thomas Jefferson o zaman kongreye sunulmuş olan milli banka tasarısına hücum ediyor. Tasarıyı destekleyenler kamu borçlanmasını arttırmanın iyi bir şey olduğunu ticareti canlandıracağını ve vergi gelirlerini arttıracağını savunuyorlardı.

42- insan, rasyonel bir canlı!: Bu anekdotu anlattığı mektubunda John Adams 1775 yılının bir sabahında Franklin’in bunları anlatırken oldukça neşeli olduğunu söylüyor.

43-Gosindi: Pierre Gassendi,1592-1655, Fransız felsefeci, teolog ve tabip; Syntagma philosophiae Epicuri(1649) adlı kitabın müellifi. Tüm eserlerinde deneysel bilimi ısrarla savunmuştur.

44-Patrick Henry: Amerikalı yurtsever ve ateşli hatip,1736-1799. 1773 yılında Virginia Halk Temsilcileri Meclisi üyesiydi. Jefferson bu meclisin oturumunun kapanmasının ardından insanların diğer meclislerle uyum içinde hareket etmeyi temin etmek üzere bir iletişim komitesi kurma konusunda anlaştıklarını söylüyor.

45-Frank Lee: Francis Lightfood L., 1734-1797, Amerikalı devlet adamı, kıta kongresi üyesi ve Bağımsızlık Bildirgesi’ni imzalayanlardan biri.

46- Henry Lee: Yüğrük-at Harry Lee diye de bilinen Virginialı 1756-1818. 1781 yılında bağımsızlık savaşında bir süvari olarak Greene’nin Kuzey Karolina ve Virginia üzerinden çekilmesini engellerken gösterdiği başarı ile bilinir. 1799-1801 yıllarında temsilciler meclisi üyeliği yaptı.

47-D. Carr: Dabney Carr,1773-1837, Thomas Jefferson’un kayınbiraderi ve Amerikalı hukukçu, Virginia Temyiz Mahkemesi üyesi. Müteakip mısralar bağımsızlık savaşı döneminde bu iletişim komitesi fikrini kimin önerdiği ile ilgili ihtilafı konu ediniyor: Massachusetts komite fikrini Adams’ın önerdiğini söylerken Jefferson olayları nasıl hatırladığını aktarıyor.

48- St. Peter: Roma’daki St. Peter kilisesi. John Adams 2 Şubat 1816 yılında Jefferson’a şunları yazıyordu: “insan riyakarlığı ve fanatizminin bu devasa anıtı, Roma’daki St. Peter kilisesi, inşası bir buçuk asır sürdü, Leo X.’ki Hristiyanlığa ancak Diderot kadar inanıyordu, inşaatı bitirme hırsına kapıldı ve mali eksikliği görünce Avrupayı satış iptilasına boğdu ve Luther’in bunlara karşı koyma hırsına kapılmasına sebep oldu.

49-insan aklı….: Jefferson Adams’a şunu soruyor: “Fransa ve İngiltere’nin milli ahlak’ından irtidat nasıl izah edilir?” Adams cevaben bilmediğini söylüyor ve ekliyor: “insan aklı ve insan vicdanı, ki bunların varlığına inanıyorum, insan tutkularının, insan tahayyülatının ve coşkusunun karşılığı değildir.”

50- A tiel… scripture: kamu hukukunun kilise hukukuyla ne ölçüde uyuştuğunu izah eden tafsilatlı mektubunda Jefferson ancien scripture, kadim yazı kelimesinin ilk dönemlerde nasıl hatalı olarak kutsal yazı, dolayısıyla kutsal kitap diye tercüme edildiğini ve bunun da sonra hep tekrar ede geldiğini anlatıyor.

51-Bonaparte: Napoleon B., 1769-1821, Fransız imparatoru(1805-1814). Jefferson 1814 Haziran’ında Adams’a şöyle yazıyor: “Bonaparte sadece meydanda aslandı. Sivil hayatta soğuk kanlı bir tefeci, erdemsiz, devlet adamı değil; ticaretten, siyasi iktisattan yada meşru yönetimden anlamaz ve cehaletini iddialı tezlerle örterdi.”

52-Hic Explicit Cantus: L, “Kanto burada son buluyor.”