XLII
Medeni
bir şekilde sanırım, ifade etmeliyiz; “Lanet olsun sana!”
(Palmerston,
Russel'a; Charles F. Adams'a dair)
“Peki
bu millet savaşın bu beş küsuruncu yılında
bu
yaşlı sosisin nasıl müsaade ediyor
o
kaidenin üstünde durmasına!” H.G. Wells'den E.P.'ye 1918
Lex
Salica! Lex Germanica, Antoninus
dedi
ki kanun hakimdir denize
Sabit
ruh'unda, nell'anima, şerefli Kolej'in
On
yıldır teklif ediyorlardı bu Monte'yi
yani
bir tür banka, güzel bir banka, Siena'da
Bir
dağ, bir banka, bir fon bir temel bir
kredi
kurumu
çekleri
gönderip almak için bir yer
ama
banco di giro değil yine de, ve Divan
görüşlerini
sordu Senato'nun “babacan bir şefkatle
adalet
ve uyumu şehrin ki böyle bir öngörüydü Kolej'inki
zâtı
Âlînizin kaydını tuttuğu üzere
Kasım
1624
tafsilatı
şöyle: üçüncü olarak, yıllık bir bilanço
beşinci
olarak her vatandaşın hakkı olmalı yıllık
yüzde
beş faiz karşılığı para yatırıp çekmeye
ve
borç alanlar bunun biraz üstünde ödemeli
hizmetlerin
karşılığı (dei ministri) yani masrafların karşılanması
ve
kayıt tutma ki yüzde yarım scudo
yıllık
olarak
(tüm
bunlar mühim)
ve
altıncı olarak Reis
esas
dikkatini paranın
onu
en iyi kullanacak olana verilmesine verecek
(id
est, piû utilmente)
hanelerinin
saadeti için, işlerinin bereketi için
dokuma
gibi, yün ticareti, ipek ticareti
Ve
(yedinci olarak) fazla bolluğu her beş yılda bir Divan
contradenin
(mahalle) işçilerine dağıtsın makul bir miktarı
öngörülemeyen
kayıplar için ayırdıktan sonra
ki
böylesi kayıplar OLMASIN
ve
dokuzuncu olarak borçlular vadesinden önce ödeyebilirler
eğer
işlerine geliyorsa. Hiçbir borç beş yıldan
uzun
verilmesin.
Temmuz
1623
Loco
Signi
(marjin'de
bir haç)
mevduattan
gelen kar tüm kayıpları kapatmada kullanılabilsin
ve
beşinci yıl dağıtılan paylar kalan kardan
yapılsın,
zararın ikmalinden sonra ne kadar(benché) az olursa
olsun
mukabili
küçük rezervle müstakbel durumlar için
I,
Livio Pasquini, noter, Siena yurttaşı, aslı gibidir,
Temmuz
18, 1623
Consules,
Iudices ve kamu noteri pro serenissimo
onaylıyor
Livio'nun üstyazısını kasım tarihi itibariyle.
Dalga
düşer ve el düşer
her
zaman güneşte gezemezsin
ya
da saçakta tohumun yeşerdiğini göremezsin
işin
yıllara sari olmalıdır, yüzyıllara değil.
Monte
di Pietá (ya da rehineci dükkanı)
Siena
belediyesi sadece rehin karşılığı borç vermekte
yani
rehnedilen gerçek eşya mukabili... inanıyoruz ki kullanışlı
ve
faydalı olacaktır meşru bir biçimde para almak üzere
PARA
borç verecek bir yerin olması
makul
ve meşru bir faizle
aylar
önce gönderilmişti Zzât-ı Âalinize AA VV bir muhtıra
yeni
bir monte kurmak maksadıyla
Üniversitelerden
para kabul edebilecek (id est cemaatlerden)
ve
şahıslardan ve Luoghi'den
yani
kamu olsun özel olsun şahıs ve şirketlerden
KİM
OLURSA OLSUN
gerektirmeden
bir imtiyazı haiz olmalarını
durumları
ya da vaziyetleri sebebiyle aksine herkese
HER
NE ŞART İÇİNDE OLURSA OLSUN
aynı
Monte borç verebilsin geçerli Mallevadoria karşılığı
(yani
sigorta) aynı oranda artı biraz daha
yöneticilerin
ve memurların masraflarını karşılamak için
&gönderildi
ZZât-ı ÂÂlilerine (AA. VV.= ZZ ÂÂ)
anlayabilesiniz
belli
tafsilatlarıyla müzakere edilsin
evvela
şifahen müzakere edilip sonra yazıya döküldü
(görünüşe
göre 1622 yılında olacak)
Siena'nın
hiç geliri olmadığı belirtilerek ve Zât-ı Âlileri
gümrükten
kredi sağlayarak
ve
farklı vergilerden
ve
Grand Dükün hiç bir kaybı olmayacak
artı
Siena varlıklarının bir listesi (dondurulmuş)
artı
bir ipotek 'Abbondanza' üstüne
ve
bilerek tüm bunların sadece küçük bir
teminat
olduğunu insanları ve malları için toplumun
ve
açık kalsın kapılar devletin diğer şehirlerine de
benzer
teminatlar teminine özen gösteren
ve
para koyanların hissesi olacak Monte'de
%5
faiz kazandıran
ve
bu hissedarlar alacaklar meyvelerini
ve
Granddük tebliğ etsin Siena'da
Divânın
üyelerine...
fakat
bu rehineciden farklı olacak
ve
kendi yöneticileri ve memurları olacak
ve
ZZât-ı ÂÂlileri göndersin tasdiklerini
buyruklarını
havi, biz bendeleri tazimle
Aralık'ın
29. günü 1622..
ZZât-ı
ÂÂlilerinin hizmetkarları
Nicolo
de Antille
Horatio
Gionfiglioli
Sebastiano
Cellesi
ZZât-ı
ÂÂlileri de onayladı
şehrin
talebini yeni bir
Monte
kurmak üzere
kamu
ve şahıs menfaatine ve kolaylaştırmak...
...tedarikine
karar verdi
...ve
fonu boç vermeyi Granddük'ün
kamu
kayıtlarına karşı yekûnu
200,000
scudi
sermaye
%5 yıllık faiz mukabili
ki
yılda 10,000
imzalandı
mer'a dairesinde
önerilen
teminatlar mukabilinde
yer
verilerek katılmalarına diğer şehirlerden
istekli
olanlara
ZZât-
ÂÂlileriyle
tasdikler
şu şekilde:
Maria
Maddalena Tutrice
Horo
della Rena 30 Xembre 1622
mühür
iktiza eder
atıf
yapılan
Vali
Fabizio
bollo
vedo
Governatore şerefli
Divân
imzalandı
toto'da & fermanı doğrultusunda
ZZât-ı
ÂÂlilerinin
2
Ocak 1622
Cenzio
Grcolini
ki
bu tarih Siena takvimine göre
Aralık
onuncu ay ve
Mart
yeni yıl
ACTUM
SENIS,
San
Joannij kilisesi Grand Dük'ün Sarayı'nda
hazirun
Marquis Joanne Christophoro
haşmetli
Marquis Malaspina'lı Antony Mary
ve
pek meşhur Johnny bişey yahut öteki de Binis
Floransa'lı
Senatör, şahit ve ben noter imzaladık
Ego
Livius Pasquinus, des Marius
(merhum)filius
Apostolik emperyal ve Pontifikal noter
kamu
ordinaryus hakimi, Siena yurttaşı
teferruatıyla
kâfi
olarak
mezkûr MONTE teşkil olunmuştur.
Böylece
zihnimdeki yankı geri döndü: Pavia:
gördüm
şehirlerin bir surette hareketlerini, Vicenza, resmedildiği üzre
Adige
kıyısında San Zeno....
ben
Nicolaus Ulivis
de
Cagnascis, Pistoja Floransa yurttaşı kamu noteri
karşı
imzada
Senatus
Populusque Senensis
OB
PECUNIAE SCARCITATEM
ödünç
alarak, döviz fiyatlarını dalgalandırarak,
meşru
tüketim engelleniyor
ve
giderek daha KÖTÜ bir hal alıyor
parası
çok olan diğerleri bunu iş için kullanmıyor
(geç
olmak acı çekmektir.
Yaşlan
ve bunları düşünme)
iş
için kullanmıyor ve burada herkes
işsiz
durumda
pek
azı pazara satın almağa geliyor
daha
da azı tarlalarda çalışıyor
Monte
non vacabilis publico
hisse
sahipliği ölümle son bulmuyor....ZZât-ı ÂÂlileri
Kamu
kayıtlarına karşı
düzeltecekler
mi bu durumu-sermaye iki yüz bin
ki
yıllık 10,000 gelir
mer'a
dairesinin kayıtlarında
teminatlarla
birlikte (cauteles)
herhangi
bir zarara karşı aynı Zât-ı Âlilerine güvence olmak üzere
bu
fikrin tarihi muhtemelen Temmuz 1623
die
decima ottava
ve
diğer suretler 1624,1622
muhtemelen
tasdikleri 'geçen Ekim'
Della
Rena ve kadın hâmi M. Magdalene tarafından
tutrice,
nâip demek aşağı yukarı
Don
Ferdinandus Secundus Dux Magnus
ve
en âli kadın tutriceleri
kamu
evraklarıyla
kamu
ve şahıs menfaatine
öngörerek
teşekkülünü
meşru
ve adil böylesi bir MONTE
Chigi,
Soffici, Marcellus de? Illuri,
hayır,
Marcellus Austini, Caloanes Marescotti ve
Lord
Mt Alban etkili oldu
ki
bu Monte'nin idarecileri
ve
müstakbel varisleri
hissedar
olsunlar nâm-ı diğer Loca Montis'den-
Tepe'de
bir yeriniz var mı, efendim?
Kesin
bilgiyle ve
ex
certe scientia et iktidarlarının azametiyle
kusursuz
itaat, anlaşılacağı üzere
10
bin scudi
de
libris septeno
?bir
scudo mukabili 7 lire
mukayesesi
200,000(iki yüz bin).
1-Palmerston:
1863'te Britanya başbakanı Palmerston Dış İşleri Bakanı John
Russel'a, Amerikan elçisi Charles Francis Adams'ın ısrarı üzerine
Konfedere devletlerin ısmarladığı zırhlı gemileri
alıkoyacağını, ama Amerikan taleplerine karşı konulması
gerektiğini yazıyor.)
2-H.G.Wells:
Romancı H.G.Wells'in neden hala Buckingam Sarayı'nın önünde
kraliçe Victoria'nın heykelinin tutulduğunu sorması Pound'u
neşelendirmiş.
3-Lex
Salica: Fransa'da kadınların tahta geçmesini yasaklayan yasa.
Cermen yasası kadınların tahta geçmesine izin verir.
4-Antoninus:
Antoninus Pius, Roma imparatoru,137-161; Denizde ticari menfaatleri
gözeten Rodos yasalarının Roma yasasının yerine uygulanmasını
onayladı.
5-nell'anima:
İtalyanca “zihinde veya ruh'da”
6-Şerefli
kolej: Siena'nın Toskana kentinin yönetici hakimliği Collegio de
Balia. Balia'yı burada Divan olarak tercüme ettik.M.Z.)
7-Monte:
İtalyanca dağ demekse de burada kasdedilen bir para fonu veya
banka.
8-banco
di giro: İtalyanca kredi transferi yapan banka.
9-babacan
şefkatle.....:bu kanto ve müteakip iki kantonun çoğu Il Monte
dei Paschi di Siena e le Aziende in Esso Riunite,
(9 Cilt, Siena, 1891-1925)'den alıntılanmıştır. Burada
iktibas edilen kısım Siena genel Konseyinin 4 Mart 1622-23'de
geliri Siena'nın güneyindeki
otlakların geliri ile teminat altına alınmış Monte dei Paschi
adında bir bankanın kurulması kararının kayıtlarıdır.
10-dei
ministri: İtalyanca “idarecilerin”
11-scudo:
sikke.
12-
id est, piu utilmente: Latince ve İtalyanca, “yani, en faydalı
biçimde”
13-contrade:
italyanca, “şehrin kısımları”
14-Loco
Signi: İtalyanca “imza yeri”. Originalinde “loco Sigilli”yani
“mühür yeri” yazıyor.
15-haç:
Gerçekten de kaynağın aslında mühür için marjinde bir haç
işareti var.
16-benché:
İtalyanca “ne kadar”
17-Consules,
Iudices: Latince, “konsüller, yargışlar”
18-pro
serenissimo: Latince, “Zât-ı sâmilerine” (Toskana Prensi
Granddük Ferdinando).
19-Monte
di Pieta: İtalyanca, “rehineci”. Pound şimdi bir başka
kaynaktan aktarıyor, 29 Aralık 1622 yılında Siena Divanı'nın
yeni bir banka kurulması yönündeki isteğini Grand Dük
Ferdinand'a arz eden Floransa Konseyinin raporu.
20-AA
VV: İtalyanca, Altezze Vostre, “Zât-ı Âlileri”. Buradaki
çoğul hitap Granddükün hamileri olan annesi ve anneannesini de
muhatap alıyor.
21-Üniversiteler:
kaynakta bu kelime “bir bölgenin tüm insanları” anlamında
kullanılmakta iken Pound bunu modern anlamıyla kullanıyor. Loughi
“yerler” anlamında iken Pound bunu şirketler..vs olarak
yorumluyor.
22-
Mallevadoria: İtalyanca “teminat”
23-
Abbondanza: tahıl üretimiyle görevli bir idare.
24-meyve:
burada faiz anlamında .
25-ACTUM
SENIS: Latince, “Siena'da aktedildi”.
26-OB
PECUNIAE SCARCITATEM: Latince, “para kıtlığı sebebiyle”.
27:
Monte non vacabilis: Latince, “hisse sahipliğinin sınırlı
zamanlı olmadığı banka”.
28-cauteles:
Latince, “teminatlar”.
29-
die decima ottava: İtalyanca, “onsekizinci günde”.
30-
31-Loca
Montis: Latince, “Monte'nin hisseleri”.
32-ex
certe scientia et: Latince, “kesin bilgiden ve”.
33-de
libris septeno: Latince, “originali “de libris septem”, “yedi
pound”.
